Метаграммалар / Метаграммы

«А»мен «Б»

«А» дегенің ана ғой,
Ана деген –дана ғой.
«Б» дегенің –бала ғой
Жұмсаса апаң, бара ғой.

***

«Ш»-дан бастап жазғанда,           
Шай қайнатып аласың,
«Ш»-ны орнынан алғанда,
Терезеге саласың

(Шәйнек -Әйнек)

***

«К»
-ден бастап оқысаң,
Құс атауы, қарашы!
«Е»-ден бастап оқысаң,
Жалқау бала бағасы.

(Кекілік-Екілік)

***

Егер «И»-ден бастасаң,
Хайуанаттың түрімен.
«И»-ді алып тастасаң,
Әріптердің бірімін

(Ит-Т)

***
Оңға қарай,
Оқысаң да – бір халық.
Солға қарай
Оқысаң да – бір халық.
Бір буыным – құс,
Бір буыным – түс.

(Қазақ, Қаз, Ақ)

«К»-деп егер бастасаң,
Шомыласың суына
«Т»-дан егер бастасаң,
Төрт түліктің баласы
«Ш»-дан егер бастасаң,
Жазда аунайсың құмына.             
«С»-дан егер бастасаң,
Ақ қайыңнан аласың

(Көл –Төл – Шөл - Сөл)

***

Сөз басында «Б»-болса,
Бас киімің боламын.
Сөз басында «Ө»-болса,
Жазда пісін соламын.

(Бөрік-Өрік)

***
Егер «М»-ден бастасаң,
Тағамның бір түрімін.
«М»-ны алып тастасаң,
Түнгі аспанның нұрымын.

(Май-Ай)

***

Егер «С»-дан бастасаң,
Бір баласы қазақтың.
С-ны алып тастасаң,
Ең тәуірі ол, тамақтың.

(Сайран-айран)

***

«Ж»-дан бастасаң,
Жыл мезгілі болады.
«Қ»-дан бастасаң,
Құсқа айнала қалады.

(Жаз-қаз)

«К»-дан егер бастасаң
Түндей қара бір түспін.
«Ш»-дан егер бастасаң
Ернеуі кең ыдыспын

(Қара-шара)

***

Алғашқы буыны – құс,
Соңғы қос әрпі – түс.
Екеуін қосып жіберсең,
Көл жағалап тік өсем.

(Құр; Ақ; Құрақ)

***

«Ү» тұрса қызып табаны,
Қыртысты жазып тегістер,
«Ү» түсіп қалса жаманы,
Құлама болар тегіс жер.

(Үтік-Тік)

***

Майысқақпын, нәзікпін,
Садақ болып иілем.
Соңғы әріп «Н» болса,
Қалдығына азықтың,
Қоқыстарға үйілем.

(Шыбық-Шыбын)

***

Ұқсайтұғын жылқыға,
Қамыс құлақ көлікпін.
«К» орнына «П» қойсаң,
Ойлантуға берікпін.

(Есек-Есеп)

***

Шалқимын арнамда – бесікте,
Ал бірақ тұрмаймын тесікте.
Алғашқы дыбысым өзгерсе,
Көкте ұшып жүремін, көшіп те.

(Су-Бу)

 


 

***

Кезерді ерінің,
Шөбі болмас жерінің.
«Ш» орнына «К» тұрса.                  
Өсімдіктің нәрімін.

(Шөл-Көл)

***

Бір адам шаттанса,
Мен оған бауырмын.
«Б»-ны «У»-ға ауыстырса
Өлшеммін, дәуірмін.

(Бақыт-Уақыт)

***

Қақ тіліп жотаны,
Қасқайып жатады.
«Ж» орнын «Қ» басса,
Адамнан табады.

(Жол-Қол)

***
Сән берем, әркімге, көңілге,
Ұқсаймын көктемгі өңірге.
Әріпті бастапқы сызса егер.
Жөн сілтер ұстазбын өмірге.

(Мата-Ата)

***

«Қ» әрпінен бастасаң,
Көмірге ұқсас түрім бар.
«Қ»-ны сызып тастасаң,
Жасаймын шөп гүлін бал.

(Қара-Ара)

***

«Қ» орнына «Д» қойсаң,
Боламын кеңістік.

(Қала-Дала)

 

 

***

Шеге қағар шеберге,
Ең қажетті құралмын.
«Б»-ны өшірсең егер де,
Жігер берер ұранмын.

(Балға-Алға)

***

Қатты соғып жүрегім,
Қорқып, үркіп жүремін,
«Қ» орнына «Н» қойсаң,               
Күшке толар білегім.

(Қоян-Ноян)

***

Жатам құстар тобына,
Азығымын адамның.
«Ы»-ны қоссаң соңыма,
Жылқы етімін – тағаммын.

(Қаз-Қазы)

***

«Ж» әрпімен бастасаң,
Көрінеді бар маңым.
«Ж»-ны сызып тастасаң,
Су ағатын арнамын.

(Жарық-Арық)

***

Ақ бояуға қанықпын,
Бағалымын, мамықпын.
Бас әріпім алмасса,
Төрт бұрышты жазықпын.

(Мақта-Тақта)

***

Жасыл желек алабым,
Жыл маусымы боламын.
Алғы әріпті өшірсең,
Ең әдепті боласың.

(Сүлгі-Үлгі)

***

Бойында өссем тоғанның,
Кіргізем дәмін тағамның.
Соныма қоссаң бір әріп,
Үндемей жүрер адаммын.

(Жуа-Жуас)
 
***

Құт дарыған қотанның,
Қаруымын шопанның.
«Т»-ны сызып тастасаң,
Мүшесімін адамның.

(Таяқ-Аяқ)
 
***

Тәтті дәм үш әріп алғашқы,
Соңына қос әріп жалғасты,
Сен одан өзіңе табасың
Дауылдан қорғанар панасын.
Екеуі біріксе егерде,
Суда өсіп, жүзеді тереңде.

(Бал; Ық; Балық)
 
***

Желбіретіп үкімді,
Сулы жерде жайқалам.
«Қ» орнына «Т» қойсаң,
Қоныстанып жай табам.

(Құрақ-Тұрақ)
 
***

Сұйықпын да тазамын,
Басамын жер тозаңын.
«С» орнына «Б» қойсаң,
Бозғылт боп тозамын.

(Су-Бу)

 

 


 

 

***

Бір құлаштай матамын,                  
Жуынғанда аласың,
Сая жермін,
Тұратын
Құстар әні естіліп,
Сөз соңына «А» қоссаң,
Сауық сайран құрамын,
Шалшық көлде кешкілік.

(Бақ-Бақа)
 
***

Алғашқы буыным,
Көшті бастар ұлымын.
Сосын тоғай нуының
Жыртқышының бірімін.
Екеуін қоссаң ірімін –
Көп аңдардың дүрімін.

(Жол-Барыс-Жолбарыс)
 
***


Жайнаған жер үсті,
Мекенмін келісті.
Бірінші әріп ауысса,
Айдынға ұшып қонамын.

(Жаз-Қаз)


***

Шуақты мол төгемін,
Гүлге бөлеп беремін.
Бас әріпті өшірсең,
Көкіректі керемін.


(Көктем-Өктем)



Жазда өсіп, піседі,
Дәмі тәбет ашады.
«Қ» орнына «Ж» қойсаң,
Көктен тамып түседі,
Жердің шаңын басады.


/Қауын — Жауын/


Аспан көгі жамылды,
Қара мақпал бүркеніп.
«Т» орнына «К» қойсаң,
Жылытып жон, шағылды,
Тұрам елге нұр төгіп.


/Түн-Күн/ 

Сая жермін,
Тұратын
Құстар әні естіліп,
Сөз соңына «А» қоссаң,
Сауық сайран құрамын,
Шалшық көлде кешкілік.                


/Бақ-Бақа/


Қыста суды қаптаймын,
Бірақ жазда жатпаймын.
Алғашқы әріп ауысса,
Онсыз тамақ татпаймын.


/Мұз-Тұз/

 

Екі сөзден тұрады,
Құстың аты — құрамы.
Сызсаң егер «Бір» сөзін,
Ас пісірем, көр өзің.


/Бірқазан — Қазан/

 
«Т»-дан бастап оқысаң,
Төлі болам пырақтың.
«Т»-ны сызып тастасаң,
Көкте қалған орақпын.


/Тай — Ай/

 
Жайнаған жер үсті,
Мекенмін келісті.
«Қ» орнына «Д» қойсаң,
Боламын кеңістік.


/Қала — Дала/

 
Ақтан көрпе жамыламын,
Көктемде сайға ағыламын.
Өзгерсе егер алғашқы әріп,
Жер қойнынан табыламын.


/Қыс — Мыс/


Піскен жеміс қосымын,
Құстың жақын досымын.
«К» орнына «Ж» жазсаң,
Жамбыл ата жасымын.


/Күз - Жүз/


Ұнтағым бал, жерде өсем,
Бар халыққа әзірмін,
Соңғы «Н»-ді «М» десең,
Дастарқанда мәзірмін.


/Дән-Дәм/

Моншағы көп тізілер,
Шуағын төксе күліп күн.
Соңғы әріп «К» болса,
Әжем сынды кісілер,
Қолға тағар мүлікпін.


/Жүзім — Жүзік/

 
Желбіретіп үкімді,
Сулы жерде жайқалам.
«Қ» орнына «Т» қойсаң,
Қоныстанып жай табам.


/Құрақ — Тұрақ/

 
Қуанғанда мақтанып,
Қол соғасың шаттанып.
Ең алдына «Қ» қойсаң,
Қолыңды өтер от қарып.


/Алақай - Қалақай/

 
«Ар» мен «ал»-ды қосқанда,
Судағы құрлықпын.
Алдына «М»-ны қосқанда,
Нудағы түлікпін.


/Арал — Марал/

 
Ешкіден көп табылса,
Түсі болам қойдың да.
Соңғы дыбыс жоғалса,
Ораламын мойнына.


/Жағал — Жаға/

 
 
Әуелгі үш әріп —
Дәмге нәр тілді үйірген,
Кейінгі қос әріп —
Мақтаның түсі үйілген.
Қосылса бес әріп —
Темір жіп созып иірген.


/Тұз; Ақ; Тұзақ/

 
«Ү» тұрса қызып табаны,
Қыртысты жазып тегістер,
«Ү» түсіп қалса жаманы,
Құлама болар тегіс жер.


/Үтік — Тік/

 
 
«Қ» әрпінен бастасаң,
Көмірге ұқсас түрім бар.
«Қ»-ны сызып тастасаң,
Жасаймын шөп гүлін бал.


/Қара — Ара/

 

 

«А»мен «Б» 

 «А» дегенің ана ғой,
Ана деген –дана ғой.
«Б» дегенің –бала ғой
Жұмсаса апаң, бара ғой.

***

 

«Ш»-дан бастап жазғанда,

Шай қайнатып аласың,

«Ш»-ны орнынан алғанда,

Терезеге саласың

 

(Шәйнек -Әйнек) 

 

***

«К»-ден бастап оқысаң,

Құс атауы, қарашы!

«Е»-ден бастап оқысаң,

Жалқау бала бағасы.

 

(Кекілік-Екілік) 

 

***

Егер «И»-ден бастасаң,

Хайуанаттың түрімен.

«И»-ді алып тастасаң,

Әріптердің бірімін

 

(Ит-Т)

 

***

Оңға қарай,

Оқысаң да – бір халық.

Солға қарай

Оқысаң да – бір халық.

Бір буыным – құс,

Бір буыным – түс.

Подсказка

Оқыңыз, қызық!
Это интересно!

© 2013, «Онлайн курс казахского языка»

Все права защищены. Любое использование материалов сайта допускается только при письменном разрешении редактора.

Сделано в Web Art Promotion